De Hemel van de Nacht van de Lancering van de Eerste iPhone
Op 29 juni 2007 ging de eerste iPhone in de Verenigde Staten in de verkoop. Steve Jobs had het apparaat zes maanden eerder gepresenteerd met die inmiddels beroemde woorden: «Een iPod, een telefoon, een internetcommunicator.» Die avond strekten rijen zich uit voor Apple Stores in het hele land. Deze sterrenkaart vangt het firmament zoals het die nacht boven San Francisco scheen — de hemel van een nieuw tijdperk dat onze relatie met de wereld zou transformeren.
Historische context
Op 9 januari 2007 betrad Steve Jobs het podium op de Macworld Conference in San Francisco, gekleed in zijn eeuwige zwarte coltrui en spijkerbroek. «Af en toe komt er een revolutionair product dat alles verandert», verklaarde hij met zijn kenmerkende gevoel voor spanning. Toen kondigde hij niet een, maar drie producten aan: een breedbeeld-iPod met touchbediening, een revolutionaire mobiele telefoon en een baanbrekend internetcommunicatieapparaat. Toen het publiek begreep dat het een enkel apparaat was, barstte de zaal los. De iPhone was geboren.
Vijf maanden en twintig dagen later, op 29 juni 2007, om 18.00 uur Pacific Time, gingen de deuren van de Apple Stores in heel de Verenigde Staten open. Rijen hadden zich al dagen eerder gevormd. Voor de Apple Store op Fifth Avenue in New York hadden sommigen meer dan vier dagen gekampeerd. In San Francisco, voor de winkel aan Market Street, kronkelde de rij over meerdere stratenblokken. De sfeer was die van een rockconcert: opwinding, kameraadschap, koortsachtige verwachting.
De originele iPhone was een object van puur verlangen: een 3,5-inch scherm (revolutionair voor die tijd), een ontwerp geheel van glas en aluminium, geen fysiek toetsenbord. De prijs — 499 dollar voor het 4GB-model en 599 dollar voor het 8GB-model — plaatste het in de categorie van technologische luxe. Het geheugen was beperkt, het ondersteunde alleen het Edge-netwerk (voor 3G), het had geen App Store (die pas een jaar later zou komen), geen kopiëren-en-plakken, geen MMS. Maar niets daarvan deed ertoe. De iPhone was geen verbeterde telefoon: het was een venster op een nieuwe wereld.
Steve Jobs, medeoprichter van Apple in 1976 in de garage van zijn ouders in Los Altos, was in 1985 uit zijn eigen bedrijf gezet, had NeXT en Pixar opgericht, en was in 1997 teruggekeerd bij Apple toen het bedrijf op de rand van een faillissement stond. In tien jaar had hij de iMac, de iPod, iTunes en nu de iPhone gelanceerd. Elk product had zijn categorie opnieuw gedefinieerd. De iPhone zou de beschaving zelf opnieuw definiëren.
Maar wat was er aan de hemel te zien boven San Francisco die avond? De stad, omzoomd door de Stille Oceaan en de baai, geniet van een uniek microklimaat. De zomermist, door de San Franciscanen «Karl» genoemd, dringt vaak in de late namiddag de stad binnen, kruipend onder de Golden Gate Bridge als een wit getij. Maar wanneer de hemel helder was, boden de nachten van eind juni een opmerkelijk hemels schouwspel.
De Zomerdriehoek domineerde het oosten: Vega, in de Lier, scheen met een intense blauwwitte glans, als het lichtgevende scherm van de nieuwe iPhone; Deneb markeerde de staart van de Zwaan; Altair, in de Arend, completeerde de figuur. Arcturus, de schildwacht van de Ossenhoeder, domineerde de zuidelijke hemel met zijn kenmerkende oranje gloed. Spica, in de Maagd, fonkelde lager, haar puur blauw vormde een opvallend contrast met de koperkleurige tint van Arcturus.
De Grote Beer doorkruiste de noordelijke hemel, zijn vertrouwde steelpan wijzend naar Polaris. Vanuit San Francisco, op een breedte van 37,7° Noord, waren de noordelijke sterrenbeelden duidelijk zichtbaar terwijl de Schorpioen in het zuiden nauwelijks boven de horizon uitkwam, Antares rood gloeiend als een verre schildwacht. Jupiter scheen in het sterrenbeeld Slangendrager en voegde zijn imposante glans toe aan het nachtelijke panorama.
In de weken na de lancering waren de technologie-analisten verdeeld. Steve Ballmer, CEO van Microsoft, spotte openlijk: «500 dollar? Met een telefoonabonnement? Het is geen product dat de massamarkt zal aanspreken.» De makers van BlackBerry, toen koningen van de professionele smartphone, beschouwden de iPhone als een consumentengadget. Ze hadden het allemaal mis.
In 74 dagen verkocht Apple een miljoen iPhones. Het cijfer lijkt misschien bescheiden vergeleken met de honderden miljoenen eenheden die tegenwoordig jaarlijks worden verkocht, maar men moet bedenken dat in 2007 het concept van een touchscreen-smartphone niet bestond in de publieke verbeelding. Het fysieke QWERTY-toetsenbord was de norm. Het idee om op internet te surfen, muziek te luisteren, video's te bekijken en te bellen met hetzelfde apparaat leek futuristisch.
De impact van de iPhone ging veel verder dan technologie. Het transformeerde de fotografie — Instagram, gelanceerd in 2010, zou niets zijn zonder de iPhone. Het revolutioneerde de muziek — Spotify, Shazam en podcasts danken hun bestaan aan de smartphone. Het veranderde journalistiek, handel, transport (Uber), accommodatie (Airbnb), financiën (bank-apps), gezondheid (smartwatches) en romantische relaties (Tinder). Het deed de app-economie ontstaan, een markt die honderden miljarden dollars zou genereren.
Maar de iPhone had ook gevolgen die Steve Jobs niet had voorzien. Schermverslaving werd een volksgezondheidsprobleem. Sociale media, permanent toegankelijk in ieders zak, transformeerden het publieke debat, de politiek en het begrip waarheid zelf. De grens tussen privé- en openbaar leven, tussen werk en vrije tijd, tussen fysieke en digitale aanwezigheid, werd vaag en vervolgens onbestaand.
Steve Jobs stierf op 5 oktober 2011, vier jaar na deze historische lancering, aan alvleesklierkanker op 56-jarige leeftijd. Hij had de iPhone 4, de iPad en de App Store de wereld zien transformeren die hij had verbeeld. Maar hij zag nooit de iPhone worden wat het vandaag is: een verlengstuk van het menselijk lichaam, een digitaal orgaan dat meer dan drie miljard mensen gemiddeld 150 keer per dag raadplegen.
De sterren boven San Francisco op 29 juni 2007 waren de stille getuigen van de geboorte van een voorwerp dat onze manier van kijken naar de wereld zou veranderen — en, ironisch genoeg, ons vermogen om naar hen op te kijken zou verminderen. De Zomerdriehoek die die avond aan de Californische hemel scheen, schijnt nog steeds, onveranderlijk, boven een mensheid die nu aan haar schermen gekluisterd is.